Memenin Kanser Olmayan Tümörleri

 

MEMENİN KANSER OLMAYAN TÜMÖRLERİ

1-Memede Kanser Riski Artışı Göstermeyen Değişiklikler

2-Memede Kanser Riski Artışı Gösteren Değişiklikler

 

MEMEDE KANSER RİSKİ ARTIŞI GÖSTERMEYEN DEĞİŞİKLİKLER

Memede ele bir kitle gelmesi sık rastlanan bir bulgudur. Meme kanseri bulgusu olması nedeni ile kadınlarda büyük korkuya neden olur. Adet döneminin ikinci döneminde ortaya çıkan ve adet görmekle küçülen veya yok olan kitleler büyük bir olasılıkla kist dediğimiz bir oluşumdur. Memede ele gelen tüm kitlelerin mutlaka araştırılması gerekir.

 

1-KİST

Meme kisti içi su dolu bir keseciktir (baloncuk). Meme bir salgı organı olması nedeni ile memede kist görülmesi oldukça sıktır. Adetin ikinci yarısında büyüme gösterebilir. Zaman zaman ağrıya sebep olabilir. Bazen 3-5 cm çapına ulaşabilir. Kistin fazla büyümesi (2.5 cm den büyük) sonucu ağrıya neden oluyorsa enjektör iğnesi ile girilerek içindeki sıvı boşaltılabilir.Kistin yapısı hakkında en iyi bilgi veren teşhis yöntemi meme ultrasonudur

Basit kist

Kistin çeperi düzgündür. İçindeki sıvı homojen( düzenli aynı yapıda) yapıdadır. Kitlenin damarlanmasında artış yoktur. Basit kist hiçbir zaman kansere dönüşmez: bu nedenle takip edilmesine gerek yoktur.

Komplike kist

Bazen birkaç kist bir araya gelerek üzüm salkımına benzer bir görüntü oluşturur: veya bir kist içinde farklı kompartımanlara bölünmüş olarak görülebilir. Bu tip kiste komplike kist denir. Bu grup kistin 6 ay ara ile birkaç defa ultrason takibi önerilmektedir.

Çeperinde boşluğa çıkıntı olan kist

Basen kistin duvarından kist içine doğru bir çıkıntı olabilir (intramural protruzyon). Bu durumda mutlaka parça alınarak kanser yönünden araştırılması gerekir.

Yoğun içerikli kist

Bazen kist içindeki sıvı aşırı derecede yoğun olabilir. Bu durumda içi sıvı dolu mu yoksa hücre dolu solid kitle mi ayırımı yapılamamaktadır. Bu nedenle kısa aralıklar ile takip edilmesi önerilmektedir.

İç yapısı düzensiz kist

Bazen kistin içine kanama olabilir veya içinde doku artıkları olabilir. Bu ultrason görünümünde homojen olmayan bir yapı görüntüsü verir. Bu kistlerdin de incelenmesi ve takip edilmesi gerekli olabilir.

 

Teşhis

Memede saptanan bir kitlenin içyapısı hakkında en önemli bilgi kitlenin içinin sıvı ile mi dolu (kist) yoksa hücre ile mi dolu (solid) olduğunun bilinmesidir. Bu bilgi en iyi ultrason ile elde edilir. Meme kistlerinin teşhis yöntemi ultrasondur. İç yapının yukarıda belirtilen özelliklerine göre tedavi yöntemi belirlenir.

Meme ultrasonun yapılamadığı durumlarda bir enjektör ucu ile kitleye girilerek içindeki yapı enjektöre çekilmeye çalışılır. Eğer kist ise içindeki sıvı enjektöre gelir, eğer solid bir kitle ise enjektöre sıvı gelmez.

 

         Tedavi

Memede saptanan kistlerin büyük bir çoğunluğunun tedaviye gereksinimi yoktur. Eğer basit bir kist ise önemsenmez, takip bile gerekmeyebilir. Komplike kist veya yoğun içerikli kist ise 6 ay ara ile 2-3 defa ultrason çekilerek bir değişiklik olup olmadığı takip edilir. Bazen kist içindeki sıvı düzensiz ve taneler gösterir şekilde ise enjektör ile girilerek kistin sıvısı boşaltılır. Enjektörle çekilen sıvı şüpheli ise patolojiye gönderilerek içindeki hücreler incelenir. Eğer enjektörle çekilen sıvı kanlı ise mutlaka patolojik inceleme gerekir. Gerektiği durumlarda kistin tümü cerrahi olarak çıkartılarak  incelenmelidir.

 

2-SOLİD KİTLE

Memede ele gelen kitlelerin bir kısmının da içleri hücre doludur. Bunlara solid kitleler denir (içleri sıvı dolu olanlara da kist adını veriyoruz). Memede saptanan kanser olmayan solid kitleler iki temel gruba ayrılır. Kanser olmasa bile kanser riskinin arttığını gösterenler ve kanser olmayıp kanser riski artışı göstermezler. Burada en önemli kriterlerin başında saptanan kitlenin atipik hücre içerip içermemesidir. Atipik hücre içeren oluşumların meme kanseri riski içermeyenlere göre daha fazladır. Süt bezleri veya süt kanallarından kaynaklanan kitlelerin mutlaka atipik hücre içerip içermemesi değerlendirilmelidir.

Atipik hücre demek hücrenin normal görüntüsünün bozulmasıdır. Normal hücrenin kanser hücresine dönüşmeden önceki evresidir. Atipik hücre mutlaka kansere dönüşmez ama normal hücreye göre daha fazla kansere dönme riski oluşturur. Özellikle bazı klinik bulgular ile birlikte olursa kansere riski daha da artar. Örneğin atipik hiperplazi (normal görünümde olmayan hücre artışı) olan ve ailesinde 1. derecede akrabasında meme kanseri olan kadınlarda meme kanseri gelişme risk % 20 ise, ailesinde meme kanseri olmayan kadınlarda meme kanseri gelişme riski % 8 dir.

Memede saptanan solid kitlelerde atipik hücre içerenlerin kanseri riskinin artışını gösterir. Bazı solid kitleler ise atipik hücre içermese de hafif meme kanseri risk artışı gösterirler.

 

Fibroadenom

Fibroadenom nedir?

Memede en sık rastlanan solid kitlelerin başında gelir. Genellikle genç yaşlarda (15 – 35 yaşlarında) ortaya çıkar. Bazen boyutları çok büyüyebilir. İlerleyen yaşlarda küçülerek geriler

Memede kitle ele gelmesi ile kendisini gösterir. Fibroadenom ağrı yapmaz. Çok nadir olgularda ağrı yakınması bildirilir; özellikle adet öncesi dönemde ağrıya sebep olabilir.

Fibroadenoma pratik olarak meme kanserine dönüşmez olarak kabul edilir. (Literatürde çok az sayıda dönüştüğünü gösteren yayınlar vardır).

 

Hangi boyuta kadar büyüyebilir?

Genellikle 1-2 cm civarındadır. Nadir olarak 15 cm boyutuna kadar büyüyebilir. Hormonal değişime duyarlıdır, gebelik sırasında büyüme gösterebilir, menopoza girince küçülerek gerileyebilir

 

Teşhis nasıl konur?

Genellikle ele bir kitle gelmesi şeklinde kendisini gösterir. Meme içinde hareketli ağrısız bir kitle şeklindedir. Mamografide düzgün kenarlı bir opak oluşum görüntüsü verir. Ultrason çekilerek kitlenin içeriği araştırılır. Solid yapıda(içi hücre dolu) bir oluşumdur.

Ultrason ile kitlenin kanlanması değerlendirilir. Kanlanmasında artış varsa(hipervaskülarizasyon) büyüyeceği anlamına gelir.

Kesin tanı ancak kitleden parça alınması ile konulur. Şüpheli durumlarda veya ileri yaşlarda saptandığında biyopsi yapılması önerilmektedir.

 

Tedavi?

Fibroadenomun ilaçla tedavisi yoktur. Tek tedavisi gerekli durumlarda ameliyat ile alınmasıdır. Genel olarak yapısal bir düzensizlik veya şüphe uyaran bir bulgu olmadıkça çıkartılmasına gerek yoktur.

Eğer şüpheli bir durum varsa (çevresinde karnabahar görünümü veren düzensizlik, damarlanmada artış, iç yapısal görüntüsünde düzensizlik olması(homojen olmama) kitlenin cerrahi olarak çıkartılması önerilebilir veya iğne ile parça alınabilir. Çevresi düzenli yapıda ise ve damarlanma artışı göstermiyor ise 6 ay ara ile 3-4 defa ultrason çekilerek takip edilir. Eğer değişiklik göstermiyor ise yıllık kontrollere geçilir.

Gebelik sırasında büyüme gösterebilir. Bu nedenle gebeliğin ilk aylarında mutlaka ultrason ile kontrol edilir ve gebelik boyunca takip edilir.

 

Filloid Tümör

Filloid tümör genellikle muayene veya mamaografi çekimi sırasında ortaya çıkar. Klinik olarak fibroadenoma benzer bulgular verir. Ağrısız, sınırları düzenli kitlelerdir. Fibroadenomadan farklı çok süratle büyümesidir. Kesin teşhis an ancak cerrahi olarak çıkartılması ile konur. İğne ile yapılan biyopsi kesin teşhis için yeterli olmayabilir.

Filloid tümör kendi içinde ikiye ayrılır.

Benign Filloid tümör (İyi Huylu)

Fibroadenoma benzer özellikleri vardır Fakat klinik farkı tekrar aynı yerde tekrar etme olasılığı daha fazladır. Bu nedenle geniş çıkartılması önerilir.

 

Malign Filloid tümör (Kötü Huylu)

Malign Filloid tümör ameliyat edilse bile tekrar etme olasılığı çok fazladır Bazen tekrarlayarak akciğer dokusuna kadar ilerleyebilir. Bu nedenle kötü huylu denmektedir. Bazı durumlarda başka organlara da metastaz yapabilir. Geniş çıkartılması gerekir. Bazı durumlarda tüm memeyi almak gerekebilir.

 

Fibrokistik Değişiklikler

Süt bezlerinde hücrelerin artışı ile ortaya çıkar. Meme kanseri gelişme riskinde artış söz konusu değildir (konu ile ilgili detaylı bilgiler bir başka bölümde ele alınmıştır)

 

Radial Skar

Radial skar da papillom gibi süt kanalı duvarından oluşur. Meme dokusu içinde çevreye yayılan uzantıları vardır. Çoğunlukla kanser değildir Mamografide kansere benzerlik gösterebilir; bu nedenle cerrahi olarak çıkartılarak kanser olasılığı ortadan kaldırılır. Yapılan bir çalışmada meme kanseri riskinin arttığı gösterilmiştir. Bu nedenle bu hastaların düzenli takip edilmesi önerilmektedir.

 

Yağ Nekrozu

Memeye yönelik bir travma (vurma, çarpma) ortaya çıkar bir kitle olarak ele gelir. Erken donömdre ağrılı olabilir çevresinde morluk olabilir. Geç dönemde ağrı yoktur.

Mamografi ve ultrason ile teşhis konur. Kansere dönüşme riski yoktur. Bazen kendiliğinden gerileyebilir.

 

Tüberküloz

Bazen memede saptanan kitle tüberküloza bağlı olarak ortaya çıkabilir.Tüberküloz tedavisi uygulanmalıdır.

 

MEMEDE KANSER RİSKİ ARTIŞI GÖSTEREN FAKAT KANSER OLMAYAN DEĞİŞİKLİKLER

 

Sklerozan Adenozis

Süt bezlerinde hücrelerin artışı ile ortaya çıkar. Meme kanseri gelişme riskinde hafif artış söz konusudur

İntra Duktal Papilloma

Süt kanalının meme başına yakın kısmında süt kanalı duvarından kaynaklanan bir kitledir. Çok hafif de olsa meme kanseri riskinde artış vardır. (RR 1.5-2)

Meme başından sıvı veya kan gelmesi gibi bulgular ile ortaya çıkar. Genellikle 1-2 cm boyutlarındadır. Bazen 4 cm boyuta kadar ulaşabilir.

Bazen aynı kanal içinde birden fazla çok sayıda olabilir.(papillamatozis). Meme başından uzak yerleşimli ve birden fazla papilloma bulunması kanseri açısından risk oluşturur. Bu nedenle mutlaka uzman bir hekime başvurulmalıdır.

Yukarıdaki tablo genç yaşta (ergenlik dönemi) ortaya çıkarsa juvenil papillomatozis adını alır. Yakın takip gerekir. Tedavi olarak cerrahi olarak çıkartılması önerilmektedir.

 

Atipi İçeren Oluşumlar( Atipik duktal hiperplazi, atipik lobüler hiperplazi)

Memede saptanan bazı kitlelerden veya oluşulmandan alınan biyopsi sonucunda atipi hücre çoğalması saptanabilir. Bu değişikliğin olduğu oluşumlarda meme kanseri riskinde artış vardı. (RR 4-5). Bu artış eğer ailesi yakınlarında meme kanseri olan kişilerde saptanırsa bu kişilerde meme kanseri gelişme riski daha da artar. Bu kişilerin yakından takip edilmesi gerekir. Bunu bir örnekle açıklamak gerekirse; ailesinde meme kanseri bulunan kişilerde atipik hücre çoğalması saptanırsa bu kişilerde meme kanseri gelişme riski % 20 olarak bildirilmiştir. Atipik hücre artışı aile yakınlarında meme kanseri saptanmamış kişilerde saptanmış ise bu grupta meme kanseri gelişme riski % 8 olarak bildirilmiştir (Dupont et al, 1993).


Etiketler : Memenin Kanser Olmayan Tümörleri